Հողի մասին խոսելիս կամ դրա հետ աշխատելիս շատ բան է անհրա­ժեշտ իմանալ: Իհարկե, բոլորս լավ գիտենք, որ բույսերի մեծ մասն աճում է հողում: Այստեղ հանդիպում են նաև շատ կենդանիներ: Հողում մեծաքա­նակ են տարբեր բակտերիաները և սնկերը: Իսկ ի՞նչ է հողը, ի՞նչ բաղա­դրություն ունի:

Հողը երկրագնդի մակերևույթի վերին բերրի շերտն է:

Հողում մոտ 50-60 սանտիմետր խորությամբ մի փոքր փոս փորելիս կարելի է նկատել հողի տարբեր շերտեր: Վերին շերտը մուգ գույ­նի է: Այստեղ են բույսերի արմատները: Հողի այս շերտը պարունակում է նաև տարբեր բույսերի և կենդանիների մնացորդներ: Այդ մնացորդները բակտերիաների և սնկերի օգնությամբ քայքայվում են, առաջանում է օր­գանական նյութերով հարուստ հումուս, որր հողին հաղորդում է մուգ գույն: Հողի ավելի խոր շերտերը բաց գույնի են, այս­տեղ քիչ է հումուսը:

Կարելի է ասել, որ հողը ոչ միայն բույսերի և այլ կեն­դանի օրգանիզմների ապրե­լու միջավայր է, այլ նաև՝ կեն­դանի օրգանիզմների կենսա­գործունեության արդյունք: Հումուսի պարունակու­թյամբ հողերը շատ տարբեր են: Հումուսով հարուստ է սևահողը, որտեղ լավ են աճում բույսերը: Հումուսի պակասի դեպքում բույսերն զգում են սննդի պակաս: Հողի բերրիության և բույսերի աճի ապահովման համար օգտագործում են պարարտանյութեր: Պարարտանյութերը պարունակում են տարբեր նյութեր և լրացուցիչ սնունդ են բույսի համար:

Բույսերի աճի համար անհրաժեշտ են նաև ջուր, թթվածին և այլ նյու­թեր: Ջրի պարունակությունը հողում փոփոխական է: Երբ անձրևները սա­կավ են, անհրաժեշտ է արհեստական ոռոգում, որի համար օգտագործում են լճերի, գետերի, ջրամբարների, ջրանցքների ջրերը: Իսկ թթվածնով հարստացնելու համար հողը փխրեցնում են:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ի՞նչ կենդանի օրգանիզմներ են հանդիպում հողում:

Որդ,
Ի՞նչ է հողը, իսկ հումո՞ւսը:
Ինչո՞ւ է հողի վերին շերտը մուգ գույնի:

Որովհետև վերին շերտը սևահող է
Ի՞նչ նյութեր են պարունակվում հողում:

Ջուր, թթվածին:
Ի՞նչ են պարարտանյութերը:

Ի՞նչ նպատակով են իրականացնում հողի արհեստական ոռոգումը, փխրեցումը:

որ բույսերը լավ աճեն

Երկու և ավելի բառերի կապակցությունները, կոչվում են բառակապակցություններ: 

Օրինակ՝  քարե տուն, երկհարկանի տուն

Բառակապակցությունների մեծ մասում բառերը հասկացվում են իրենց սովորական՝ ուղիղ իմաստներով:

Կան նաև այնպիսի բառակապակցություններ, որոնցում բառերն իրենց ուղիղ իմաստներով չեն հասկացվում, այլ միասին նոր՝ փոխաբերական իմաստ են արտահայտում: Այդպիսի բառակապակցությունները կոչվում են դարձվածքներ:

Դարձվածքները երկու կամ ավելի բառից կազմված այն արտահայտություններն են, որոնք ունեն փոխաբերական նշանակություն և կիրառվում են խոսքն ավելի դիպուկ, տպավորիչ և գունեղ դարձնելու նպատակով: Թեպետ դարձվածքների բաղադրիչները գրվում են անջատ, սակայն նրանք ունեն մեկ բառի արժեք և ներառվում են բառարաններում: Դարձվածքներ կան բոլոր լեզուներում. դրանց մի մասը ժողովրդական են, այսինքն՝ ձևավորվել են ժողովրդի կենցաղում՝ տարբեր առարկաների և երևույթների համեմատությունների միջոցով։ Դարձվածքները հիմնականում կիրառվում են առօրյա-խոսակցական և գեղարվեստական ոճերում։

Ահա հայերենի մի քանի դարձվածք. գլուխ կոտրել, գլուխը կորցնել, սիրտ տալ, սիրտը շահել, աչքդ լույս լինի, առաջին ծիծեռնակ, ձեռքը բաց, սնդիկի նման, խելքից դուրս և այլն։

Օրինակ՝ գլուխ կոտրել-ը դարձվածք է և նշանակում է «մի բանի համար շատ չարչարվել, ճիգ գործադրել» կամ «մի բանի վրա շատ մտածել»:  Օրինակ՝  Նրանք շատ չարչարվեցին, շատ գլուխ կոտրեցին, բայց ոչ ոք չկարողացավ իմանալ, թե իրականում ինչ գաղտնիք է թաքնված դրա հետևում։

Դիտի՛ր տեսանյութը՝ https://youtu.be/VXbw13apiEs?feature=shared

Առաջադրանքներ

1.Երկրորդ  շարքից գտի՛ր առաջին շարքի դարձվածքների բացատրությունը:

1-ին շարք
Ականջին օղ անել հիշել
ահը սիրտն ընկնել-վախենալ
անվանը մուր քսել-անպատվել
արձան կտրել-քարանալ
բախտը ժպտալ-հաջողել
առյուծ կտրել-խիզախել
բռունցք թափ տալ-սպառնալվ
բառերը քամուն տալ- շատախոսել
բերանը բաց մնալ-հիանալ

2-րդ շարք
անպատվել
հիանալ
մտապահել
վախենալ
շատախոսել
խիզախել
սպառնալ
հաջողել
քարանալ

2. Տրված դարձվածքները արտահայտի՛ր մեկ բառով։

աչքը լիանալ-հագենալ
արյունը գլխին խփել-զայրանալ
անկողին ընկնել-հիվանդանալ
բերանը ջուր առնել-լռել
գույնը գցել-սփտնել
գետինը մտնել-ամաչել
ձեռ ու ոտ ընկնել-Եռանդագին աշխատել
փափախը գետնով տալ-Անպատվել

3.Փորձի՛ր բացատրել դարձվածքները։

Ջրից չոր դուրս գալ-խուսափել պատասխանատվությունից

սիրտ տալ-սիրել

սիրտը ոտքերն ընկնել- սարսափել

գլուխը կորցնել-խուճապի մատնվել

հալից ընկնել-հոգնել

սիրտ անել-համարձակվել

ձեռ ու ոտ ընկնել-եռանդագին աշխատել

Գլուխ ազատել-խուսափել

ձեռք բռնել-Օգնել

գլուխ տանել-Ձանձրացնել

գլուխ ուտել-վնասել

գլխին տալ-սգալ

4.Ստեղծի՛ր քո դարձվածքների բառարանը։ Ընտրի՛ր դարձվածաբանական բառարանից 10-15 դարձվածք և փորձի՛ր դրանք փոխադրել, բացատրի՛ր առանց օգտվելու բառարանից, հետո ստուգի՛ր բառարանով։

Գլխին դլել-երես տալ

էշի ականջում քնել-խորը քնել

ծայրը ծայրին հասցնել-մի մերպ ապրուստ վաստակել

տրոյական ձի-ինչ-որ բանով շեղել-խաբել

գլխի ճարը տեսնել-Իր կարիքները հոգալ

Աքիլեսյան գարշապար -ինչ-որ մեկի թույլ կողմը կպնել

ինչպես ձուկը ջրում-զգալ հարմար միջավայրում

փշե պսակ-տանջանք

անոսկոր լեզու-առանց մտածելու խոսալ

բանը բուրդ է-դժվար իրավիճակում լինել

Նոյի ագռավ-գնալ և հետ չգալ

5.Ինտերակտիվ խաղ՝ Դարձվածքների ինտերակտիվ բառարան

6.Խաղ-վիկտորինա՝ Հայկական դարձվածքներ

7.Գտի՛ր տվյալ դարձվածքին համապատասխան նկար և կցի՛ր /կարող ես կիրառել արհեստական բանականությունը/:

Ձուկը ջրում (զգալ) – Իրեն շատ լավ, ազատ ու վստահ զգալ որևէ միջավայրում:

Աղվեսի պես (կամ Աղվեսի պոչ) – Խորամանկ, խորամանկություն անող:

Ականջ դնել – Լսել, ուշադրություն դարձնել ասվածին կամ ձայներին:

Լեզվից ջուր թափվել – Շատախոսել, անդադար և դատարկ խոսել:

Կացինը գլխին (ունենալ/կախված լինել) – Մեծ վտանգի կամ հոգսի մեջ լինել:

Ոսկորը կոկորդում մնալ – Դժվար հաղթահարելի խոչընդոտի հանդիպել (կամ հուզմունքից խոսքը կապվել):

Մազից կախված – Շատ վտանգավոր, օրհասական վիճակում գտնվել:

Քաղցր լեզվով (կամ Մեղր կաթել) – Հաճելի, սիրալիր խոսել:

Քարից հաց քամել – Շատ աշխատասեր լինել, դժվարությամբ արդյունքի հասնել:

Բերանը բաց մնալ – Զարմանալ, հիանալ:

У Кати было два зелёных карандаша. А у Лены ни одного. Вот и просит Лена Катю:

— Дай мне зелёный карандаш. А Катя и говорит:

— Спрошу у мамы.

Приходят на другой день обе девочки в школу. Спрашивает Лена:

— Разрешила мама дать карандаш?

А Катя вздохнула и говорит:

— Мама-то разрешила, а брата я не спросила.

— Ну что ж, спроси ещё у брата, — говорит Лена. Приходит Катя на другой день.

— Ну что, разрешил брат? — спрашивает Лена.

— Брат-то разрешил, да я боюсь, сломаешь ты карандаш.

— Я осторожно, — говорит Лена.

— Смотри, — говорит Катя, — не нажимай крепко, в рот не бери. Да не рисуй много.

— Мне, — говорит Лена, — только листочки на деревьях нарисовать надо да травку зелёную.

— Это много, — говорит Катя, а сама брови хмурит. И лицо недовольное сделала. Посмотрела на неё Лена и отошла. Не взяла карандаш. Удивилась Катя, побежала за ней:

— Ну, что ж ты? Бери!

Реклама

— Не надо, — отвечает Лена. На уроке учитель спрашивает:

— Отчего у тебя, Леночка, листья на деревьях синие?

— Карандаша зелёного нет.

— А почему же ты у своей подружки не взяла? Молчит Лена. А Катя покраснела как рак и говорит:

— Я ей давала, а она не берёт. Посмотрел учитель на обеих:

— Надо так давать, чтобы можно было взять.

Прочитайте текст.
Ответьте на вопросы.
Какие карандаши были у Кати?
Какие карандаши были у Лены?
Что сказала Катя, когда Лена попросила у нее карандаш?
Какого цвета были листья на рисунке Лены?
Что сказал учитель?
Составь предложения.
было, У, два, зеленых, Кати, карандаша.
зеленым, Надо, травку, карандашом, нарисовать.
попросила, Лена, карандаш, зеленый.
покраснела, Катя, рак, как.
так, давать, Надо, чтобы, взять, было, можно.
Реклама

Найди лишнее слова.
Яблоко, груша, шоколад, персик, мандарин
Ручка, карандаш, бутерброд, бумага, книга.
Дерево, птица, цветок, трава, ветка.
Заяц, девочка, медведь, волк, лиса.

В каждом из данных ниже слов спряталось животное, найди их. С этими словами /животными/ составь предложения.

Королева

Коньки

Поселок

Укротитель

Домашнее задание «Синие листья» читать, рассказывать

1․Ո՞րն է այն թիվը, որի տասնավորների կարգում կա 7 միավոր, իսկ հազարավորների կարգում՝ 4:
ա) 4007 բ) 4070 գ) 7040 դ) 4700

2․Գտիր 5630 թվի և 270-ի տարբերությունը.
ա) 5900 բ) 5360 գ) 5400 դ) 5300

3․Որքանո՞վ կփոքրանա թիվը, եթե նրա գրության հարյուրավորների կարգում գրված 9 թվանշանը փոխարինվի 2-ով:
ա) 7-ով բ) 70-ով գ) 700-ով դ) 900-ով

4․Ընտրիր այն պատասխանը, որտեղ թվերը դասավորված են աճման կարգով.
ա) 1025, 1250, 1502, 1520
բ) 1520, 1502, 1250, 1025
գ) 1025, 1502, 1250, 1520
դ) 1250, 1025, 1520, 1502

5․Քանի՞ մետր է 8 կիլոմետր 50 մետրը.
ա) 850 մ
բ) 8005 մ
գ) 8500 մ
դ) 8050 մ

6․Գտիր այն թիվը, որը 6-ի բաժանելիս քանորդում ստացվում է 15, իսկ մնացորդում՝ 4:
ա) 90
բ) 94
գ) 86
դ) 96

7․Քառակուսու կողմը 7 սմ է: Գտիր այդ քառակուսու պարագիծը.
ա) 49 սմ
բ) 14 սմ
գ) 28 սմ
դ) 21 սմ

8․Ո՞րն է 72-ի 4/9 մասը.
ա) 8
բ) 32
գ) 40
դ) 18

9․Հաշվիր արտահայտության արժեքը. 500 • (800 — 720) — 2000

10․Երկու քաղաքներից, որոնց հեռավորությունը 400 կմ է, միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկան երկու մեքենա: Առաջինի արագությունը 45 կմ/ժ է, իսկ մյուսինը՝ 55 կմ/ժ: Քանի՞ ժամ հետո նրանք կհանդիպեն:
Պատասխան

11․Գրիր ամենամեծ քառանիշ թիվը, որը կազմված է միայն կենտ թվանշաններից (թվանշանները չեն կրկնվում):
Պատասխան՝

12․Ուղղանկյան կողմերն են 9 սմ և 4 սմ: Որքա՞ն կլինի նրա մակերեսը:
Պատասխան՝

13․Երկու պարկում միասին կա 30 կգ ալյուր: Առաջին պարկում 6 կգ-ով ավելի շատ ալյուր կա, քան երկրորդում: Քանի՞ կիլոգրամ ալյուր կա երկրորդ պարկում:
Պատասխան՝

14․Գտիր անհայտ արտադրիչը, եթե 8 • x = 960:
Պատասխան՝

15․ 4 տուփ թեյը արժե 800 դրամ: Որքա՞ն պետք է վճարել այդպիսի 7 տուփ թեյ գնելու համար:
Պատասխան՝

16․ Ո՞րն է այն ամենափոքր հնգանիշ թիվը, որի միավորների կարգում գրված է 7 թվանշանը:
ա) 11117
բ) 10007
գ) 10070
դ) 70000

17․Գտիր 2400-ի և 40-ի քանորդը։

18․Որքա՞ն է 3 ժամ 20 րոպեն արտահայտված րոպեներով.
ա) 320 ր
բ) 180 ր
գ) 200 ր
դ) 230 ր

19․ Ուղղանկյունաձև հողամասի լայնությունը 10 մ է, իսկ երկարությունը 2 անգամ մեծ է լայնությունից: Գտիր հողամասի մակերեսը:
Պատասխան

20․Աննան գնեց 3 կգ խնձոր և վճարեց 1200 դրամ: Որքա՞ն պետք է վճարի Սոնան 5 կգ նույն տեսակի խնձոր գնելու համար:
Պատասխան

Մաթեմատիկա, օրեցօր, Հովհանես, օգնել, հարձնել, կեսօր, առաջ, որպեսզի, ճանապարհ, հայելի, աշխարհամաս, երգչախումբ, համբույր, հոգատար, երրորդ, զվարդ, բարձրանալ, փորձել, վաթսուն, թռչել, թրջուններ, ներողություն, ցտեսություն, շողք, օվկիանոս, միասին, արջամուկ, ծաղկեփունջ, մորթի, եղբայր, տնօրեն, շագանակագույն, հիսուն, արևելք, ականջօղ, տերևաթափ, ատամնաբույժ, ոսկոր, երփներանգ, գույնզգույն, որդի, հորթ, աղբյուր, իննսունինը, հագուստ, բաճկոն, պատշգամբ, սանդուղք, չմուշկ, անձրևանոց, մրցել, հաղթանակ, հորդառատ, օգնական, օձ, օդանցք, համակարգիչ, երդվել, արտասուք, միլիոն, օրացույց, ոստիկան, ոսկի, զարդ, եղևնի, ուղևոր, գնացք, ուղղանկյուն, ուղղաթիռ, երկաթուղի, Էրեբունի, Զվարթնոց, Երևան, երևանցի, բուրդ, երկու հարյուր, մարդատար, չորրորդ, արևածաղիկ, էքսկուրսիա, էակ, առաջին, վերջաբան, օրագիր, պարանոց, ողնաշար, վերջալույս, այսօր, Ռաֆայել, շոկոլադ:

Հայկի սերունդներից Արտաշեսն էր թագավորում Հայաստանում: Զորավոր էր նա իր նախնիների պես, և Վահագն աստվածն էր վիշապաքաղ հովանավորում նրան: Այդ ժամանակ էլ Հայաստանի վրա հարձակվեցին հարևան Ալանաց երկրի զորքերը, ովքեր գրավել էին Վրաստանի մեծ մասը/Վրաց աշխարհ/ ու շարժվում էին դեպի հարավ:

Թշնամու դեմն առնելու համար Արտաշեսը հավաքում է իր զորքերը և ելնում պատերազմի։ Ալանները հայոց զորքերի ճնշումից փոքր-ինչ հետ են նահանջում, անցնում Կուր գետը և բանակ դնում գետի հյուսիսային ափին։ Արտաշեսն էլ հետապնդելով նրանց, իր զորքով գալիս, բանակ է դնում Կուրի հարավային ափին։ Հայոց և ալանների զորքերի կռվի ժամանակ ալանների արքայազնը գերի է ընկնում Արտաշեսի ձեռքը։ Ալանների թագավորը ստիպված հաշտություն է խնդրում։ Նա պատգամավորներ է ուղարկում Արտաշեսի մոտ, խոստանալով այն ամենը, ինչ Արտաշեսը կամենա,խոստանում է որ դրանից հետո ալանները այլևս չեն հարձակվի Հայոց աշխարհի վրա։ Արտաշեսը հրաժարվում է պատանի արքայազնին վերադարձնել։ Երբ այդ մասին իմանում է արքայազնի քույրը, ալանների չքնաղ արքայադուստր Սաթենիկը, որ գտնվում էր հոր մոտ, նրա բանակում, գալիս կանգնում է Կուր գետի ափին գտնվող մի մեծ բլրի վրա և թարգմանիչների միջոցով ձայն է տալիս Արտաշեսին, որ բաց թողնի իր եղբորը, որպեսզի հավերժական թշնամանք չլինի այս ազգերի միջև ու արյուն չթափվի:

Արտաշեսը լսելով այս իմաստուն խոսքերը, գնում է գետափ և տեսնելով չքնաղ արքայադստերը, սիրահարվում է և ցանկություն է ունենում ամուսնանալ նրա հետ: Իր դայակին ասում է, որ շատ լավ կլինի եթե ամուսնանա Սաթենիկի , համ էլ երկու երկրները կբարիշեն:

Մարդիկ են ուղարկում Ալլաների թագավորի մոտ, որ կնության առնեն աղջկան, բայց թագավորը մերժում է, ասելով, որ Արտաշեսը չունի այն բյուրավոր գանձերը, որ իր աղջկա դիմաց կարողանա տալ: Այդ ժամանակ էլ Արտաշեսը իր ձին հեծում է ու պարանը գցելով Սաթնիկի մեջքից, փախցնում է նրան ու բերում Հայող աշխարհ:

Մեծ ու շքեղ հարսանիք հրավիրում, հետը ամուսնանում։ Հարսանիքի ժամանակ, ըստ արքայական սովորության, երբ Արտաշեսն իբրև փեսացու մտնում է դահլիճը՝ գլխին ոսկե դրամներ են շաղ տալիս, իսկ երբ Սաթենիկն է մտնում՝ մարգարիտներ են գլխին թափում։

Բոլոր հայոց և ալանաց քաջերն էին հավաքված այնտեղ մենամարտում երգով ու պարով: Ալանաց թագավորն ու պատանի թագաժառանգը ժպտում էին երջանիկ:
Սաթենիկից ծնվում է Արտավազդը և ուրիշ զավակներ:

1. Ո՞րն է այն թիվը, որի հարյուրավորների կարգում կա 5 միավոր, իսկ միավորների կարգում՝ 8:

ա) 5080

բ) 580

գ) 508

դ) 805

2. Գտիր 4250 թվի և 150-ի գումարը.

ա) 4300

բ) 4400

գ) 5750

դ) 4100

3. Որքանո՞վ կմեծանա թիվը, եթե նրա գրության հազարավորների կարգում գրված 3 թվանշանը փոխարինվի 7-ով: ա) 4-ով բ) 400-ով գ) 4000-ով դ) 7000-ով
4. Ընտրիր այն պատասխանը, որտեղ թվերը դասավորված են նվազման կարգով.

ա) 456, 465, 546, 654

բ) 654, 546, 465, 456

գ) 654, 465, 546, 456

դ) 456, 546, 465, 654

5. Քանի՞ կիլոգրամ է 4 տոննա 70 կիլոգրամը.

ա) 470 կգ

բ) 4007 կգ

գ) 4700 կգ

դ) 4070 կգ

6. Գտիր այն թիվը, որը 7-ի բաժանելիս քանորդում ստացվում է 12, իսկ մնացորդում՝ 3:

ա) 84

բ) 87

գ) 91

դ) 81

7. Ուղղանկյան կողմերն են՝ 8 սմ և 5 սմ: Գտիր այդ ուղղանկյան պարագիծը.

ա) 13 սմ

բ) 40 սմ

գ) 26 սմ

դ) 21 սմ

8. Ո՞րն է 48-ի 5/8 մասը.

ա) 6

բ) 30

գ) 40

դ) 24

9. Հաշվիր արտահայտության արժեքը.

400 • (600 — 550) + 1200

ա) 3200

բ)21200

գ) 20000

դ) 5200

10. Երկու նավահանգիստներից, որոնց հեռավորությունը 90 կմ է, միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկան երկու նավակ: Առաջինը շարժվում էր 20 կմ/ժ արագությամբ, իսկ մյուսը՝ 25 կմ/ժ: Քանի՞ ժամ հետո նրանք կհանդիպեն:

ա) 2 ժ

բ) 3 ժ

գ) 4 ժ

դ) 5 ժ

11. Գրիր ամենափոքր քառանիշ թիվը, որը կազմված է միայն զույգ թվանշաններից (թվանշանները կարող են կրկնվել): Պատասխան՝

2222

11. Քառակուսու կողմը 6 սմ է: Որքա՞ն կլինի նրա մակերեսը:

Պատասխան՝36սմ²

13. Դասարանում կա 24 աշակերտ: Աղջիկները 4-ով շատ են տղաներից: Քանի՞ տղա կա դասարանում:

Պատասխան՝10

14. Գտիր x-ը, եթե x + 450 = 1000: (Լուծիր առանց x-ի՝ մտածելով, թե որ թիվը պետք է գումարել 450-ին 1000 ստանալու համար):

Պատասխան՝550

15. 3 կգ մուրաբա պատրաստելու համար օգտագործվել է 2 կգ շաքարավազ: Քանի՞ կիլոգրամ շաքարավազ կպահանջվի 15 կգ մուրաբա պատրաստելու համար:

15:3×2=10

Պատասխան՝10

1. Գտիր արտահայտության արժեքը. 6000−(240⋅5+300:6) ա) 4750 բ) 5000 գ) 4800 դ) 5150

4750

1. Ո՞րն է այն թիվը, որի հազարավորների կարգում կա 7 միավոր, իսկ տասնավորների կարգում՝ 4 միավոր. ա) 7400 բ) 7040 գ) 4070 դ) 7004

7040

1. Քանի՞ րոպե է 4 ժամ 25 րոպեն.

ա) 240 ր բ) 225 ր գ) 265 ր դ) 425 ր

265

4. Տուփում կան կարմիր և կապույտ կոնֆետներ՝ ընդամենը 30 հատ: Կապույտները 6-ով ավելի են կարմիրներից: Քանի՞ կարմիր կոնֆետ կա տուփում:
5. Ուղղանկյան երկարությունը 10 սմ է, իսկ լայնությունը 2 սմ-ով կարճ է երկարությունից: Որքա՞ն է ուղղանկյան մակերեսը:
6. Հեծանվորդը 3 ժամում անցավ 45 կմ: Քանի՞ կիլոմետր նա կանցնի 5 ժամում, եթե շարժվի նույն արագությամբ։

7.Գտիր 480-ի 5/6 մասը.

ա) 80

բ) 400

գ) 576

դ) 360

8. Արամը ունի 40 թերթ թուղթ: Նա օգտագործեց 12 թերթ նկարչության համար, իսկ մնացածի կեսը տվեց ընկերոջը: Քանի՞ թերթ թուղթ մնաց Արամի մոտ:

9.Ուղղանկյան երկարությունը 12 սմ է, իսկ լայնությունը 3 անգամ փոքր է երկարությունից։ Գտիր այդ ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։

10.Միևնույն կետից հակադիր ուղղություններով շարժվեցին երկու հեծանվորդ։ Նրանցից մեկի արագությունը 12 կմ/ժ էր, իսկ մյուսինը՝ 15 կմ/ժ։ Որքա՞ն կլինի նրանց միջև հեռավորությունը 2 ժամ հետո։

1. Կարդա՛ և լրացրու՛ բաց թողնված տառերը:

1918 թվականի մայիսի 22-ն էր: Վաղ առավոտից Արագածի լանջերից մինչև Արաքս և Արաքսից Սևան ղողանջում էին բոլոր եկեղեցիների զանգերը: Եվ այդպես ինը օր շարունակ, գիշեր ու զօր: Նրանք իրենց ահասասուռ ձայնով տագնապ էին ազդարարում շրջակա մեծ ու փոքր հայկական բնակավայրերում, սթափեցնում բոլորին, կռվի կանչում բոլոր հայորդիներին: Եկեղեցին այդպես տագնապահար զանգահարում էր, երբ որևե տեղ հրդեհ էր լինում: Այս անգամ էլ մեծ ու աշխարհակործան հրդեհ էր բռնկվել: Այրվում էր հայոց աշխարհը, հայ ժողովրդի դարավոր հայրենիքը… Նորից հայակործան պատերազմ էր, ինչպես 1500 տարի առաջ` Ավարայրի դաշտում:  

Մայիսի 21-ին Սարդարապատի մոտ թուրքական զորքերը, որոնք անարգել առաջ էին շարժվում, հանդիպեցին ուժեղ հակագրոհի: Ողջ հայ ժողովուրդն էր ոտքի ելել` պաշտպանելու հայրենիքը, ինչպես 5-րդ դարում` Ավարայրում: Մայիսի 28-ին թուրքերն ամբողջ ռազմաճակատի գծով սկսեցին խուճապահար փաղչել` թողնելով մեծ թվով սպանվածներ: 

Հիսուն տարի հետո այդ հաղթանակի համար զոհվածների հիշատակին կառուցվեց Սարդարապատի հրաշալի հուշարձանը: Սարդարապատի հերոսամարտը կոչվեց 20-րդ դարի Ավարայր:

2. Տրված բառերը բաժանիր չորս խմբի՝ գոյականներ, ածականներ, թվականներ, բայեր:

Չորրորդ, մեծ, վազել, մեծություն, մարդ, լավագույն, ամենաերկար, հինգ, երրորդ, թիվ, վազք, կարդալ, դաժան, հինգերորդ, բացել, լուսավոր, սենյակ, խոսել, մայրիկ, դուռ, դատավոր, դատարկ, հպարտանալ, ծաղիկ, ջինջ, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջուր, ջրոտ, ուրախ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, ծաղկավետ, հրաշալի, երեխա, լողալ, վազվզել, մաքուր, նավաստի, օձ, ճկուն, սողալ, իջնել։

Գոյականներ —

Ածականներ —

Թվականներ —

Բայեր-

3.Ստացի՛ր ածանցավոր ածականներ:

Ա. դաշտ, ժանգ, փուշ, հարավ, կրակ, անկյուն, հանք:

-ային —

— ոտ –

դաշտային, ժանգոտ, փշոտ, հարավային, կրակոտ, անկյունային, հանքային:

Բ. Գույն, վտանգ, հանճար, ահ, խորհուրդ, գլուխ, համ, ուժ, շուք:

— ավոր –

— եղ –

Գունավոր, վտանգավոր, հանճարեղ, ահավոր, խորհրդավոր, գլխավոր, համեղ, ուժեղ, շքեղ:

Գ. Զարման(ք), հրաշ(ք), նախշ, փայլ, հույս, տոն, ժողովուրդ, փուխր, վճիռ:

-ական –

-ալի –

-ուն –

Զարմանալի, հրաշալի, նախշուն, փայլուն, հույսալի, տոնական, ժողովրդական, փխրուն, վճռալի:

4. Ա և Բ շարքերից ընտրի՛ր համապատասխան արմատներ և կազմի՛ր բարդ ածականներ: 

Օրինակ՝ հաստ + ա +բուն = հաստաբուն

ա. թանկ, խիստ, սաղարթ, հորդ, աստղ, փուշ, քաղցր, արագ, գիրկ։

թանկագին, խստառատ, սաղարթախիտ, հորդառատ, աստղազարդ, փշատերև, քաղցրահամ, արագավազ,

բ. պահանջ, առատ, գին, խիտ, տերև, զարդ, վազ(ք), համ, բաց։

5. Գտի՛ր առաջին և երկրորդ շարքի բայերի հոմանիշները:

1.հիանալ, ապաքինվել, պարծենալ, մտածել, բարկանալ, թռչել

2.առողջանալ, զմայլվել, խորհել, հպարտանալ, ճախրել, զայրանալ

6. Տրված գոյականներին ածանցներ ավելացրո՛ւ, որ ածականներ դառնան:

Սիրտ, վախ, քար, արև, փայտ, փողոց, երկաթ, օդ, եղբայր, ոսկի, արծաթ, ծով, Ամերիկա, Գերմանիա:

7. Հետևյալ թվականները գրի՛ր տառերով` 54, 847, 6985, 12546, 68:

8.Հետևյալ գոյականներից ստացի՛ր ածականներ և գրի՛ր։

Օրինակ՝ հնություն-հին

Մեծություն, լավություն, երջանկություն, հնչեղություն, ագահություն, ստորություն, , լայնություն, երկարաություն:

9. Տրված նախադասություններում դի՛ր համապատասխան կետադրական նշանը և փակագծում նշի՛ր տեսակը (պատմողական, հարցական, հրամայական, բացականչական):

1. Որքան գեղեցիկ է աշնանային անտառը ( )
2. Մայրիկը համեղ ընթրիք է պատրաստել ( )
3. Դավիթ տուն արի ( )
4. Երբ է սկսվելու ձմեռային արձակուրդը ( )
5. Օգնիր ընկերոջդ դժվար պահին ( )

10. Կազմի՛ր երկուական պատմողական, հրամայական, հարցական, բացականչական նախադասություն։